Terwijl president Poetin alle steun van de wereld zoekt om zich tegen het opdringerige Westerse kamp te weren, loopt het niet goed tussen hem en de Azerbeidzjaanse president Ilham Alijew. Aanleiding is een nachtelijke inval in het Russische Jekaterinburg eind vorige week waarbij twee mannen van Azerbeidzjaanse nationaliteit in hechtenis van de Russische politie of inlichtingendienst zijn omgekomen. Familieleden spreken van wreedheid, marteling en mishandeling. Dat bericht de Berliner Zeitung.
Dit incident heeft de spanningen tussen beide landen opgevoerd. In de Azerbeidzjaanse hoofdstad Baku sprak het Ministerie van Buitenlandse Zaken over “etnisch gemotiveerd geweld”. Inmiddels zijn Russisch-Azerbeidzjaanse culturele evenementen-concerten, theatervoorstellingen, tentoonstellingen, festivals verboden. Ook diplomatieke bijeenkomsten zijn geannuleerd.
Het toeval wil dat de overledenen broers zouden zijn van leden van een invloedrijke familie uit de Azerbeidzjaanse diaspora. Dit roept de vraag op wat de reden is van het Russische optreden. Was de inval specifiek gericht op het rijke deel van de Azerbeidzjaanse diaspora in Rusland?
Baku neemt het voorval hoog op. Een reactie liet dan ook niet lang op zich wachten. Kort op het bericht uit Rusland werd het Azerbeidzjaanse kantoor van het Russische staatsnieuwsagentschap Sputnik door een grote politiemacht doorzocht. Twee werknemers werden gearresteerd.
De verhoudingen waren al eerder verstoord. Azerbeidzjan zegde Oekraïne steun toe tegen de Russische inval en verzekerde Zelensky dat hij het land met de levering van olie zou ondersteunen. Onlangs heeft Rusland de raffinaderijen waar de Azerbeidzjaanse olie wordt verwerkt gebombardeerd, dat was onder meer in Odessa en Krementschuk.
Beide landen zitten klem tussen het Westen (lees EU, VS en NAVO) en Rusland. Beiden kijken, onder invloed van Westerse druk, nu meer naar het Westen dan naar Rusland en proberen dan ook onder de druk van Moskou uit te komen.
Poetin heeft niet alleen met Azerbeidzjan problemen. Ook tussen Rusland en Armenië botert het de laatste tijd niet. Armenië lijkt zich ook op het Westen te gaan oriënteren. Premier Nikol Pasjinjan wil zich langzamerhand van de invloed uit Rusland ontdoen. De geplande verkiezingen van 2026 zijn daarom spannend of hij daarbij zijn politiek richting Westen kan voortzetten. Rusland zal er alles aan doen om haar invloed te behouden.
Armenië ligt in de lijn Oekraïne, Georgië en Azerbeidzjan, grondstoffenrijke staten grenzend aan de zuidgrens van Rusland, die strijdpunt zijn geworden tussen het Westen (NAVO-EU), China en Rusland. Rusland beschouwt dit als een omsingeling van het land en daarmee een existentieel risico voor haar nationale veiligheid. Moskou beschouwt dit land, zoals ook de voornoemde landen, als behorend tot haar invloedsfeer. Een stellingname die grootmachten niet vreemd is. Hetzelfde eisen de Verenigde Staten, China en India van hun buurlanden.
De regering in de Armeense hoofdstad Jerevan keert de Russische beschermende macht steeds meer de rug toe en verlegt haar focus op Brussel en Washington. Het land wil daarom niet bijdragen aan de Collective Security Treaty Organization (CSTO). Deze militaire alliantie is een soort ‘NAVO van het Oosten’. Jeravan beschouwt de CSTO nu als een instrument van Russische machtspolitiek.
De VS probeert al decennia invloed te verwerven in de Kaukasus. Voor de Verenigde Staten is deze ontwikkeling in Armenië een positieve stap in wat de afgelopen jaren over het algemeen een negatieve invloed van de VS in de Zuid-Kaukasus en de bredere regio is geweest. Dit schrijft het European Leadership Network.
De relatie tussen de VS en Georgië, hoewel traditioneel vrij positief, is recentelijk gespannen geworden door de invoering van Amerikaanse sancties tegen Georgische regering eind 2024 na voor het Westen controversiële verkiezingen die resulteerden in een overwinning voor Georgian Dream, een meer op Rusland gerichte partij onder leiding van de Georgische miljardair Bidzina Ivanishvili.
Buurland Azerbeidzjan had eerder ook nauwere banden met Rusland gezocht en in 2022 een ‘verklaring over geallieerde interactie’ met Moskou ondertekend. Die ontwikkeling lijkt door het recente incident in het Russische Jekaterinburg tot staan gekomen.
Het gebied is de nieuwe conflicthaard tussen Rusland, de Verenigde Staten en China waarvan de investeringen over de hele linie in de regio zijn gegroeid.
