Ingezonden brief:
Onderwerp: zonnepark op landbouwgrond
Deze brief is geschreven door inwoners van de gemeente Renkum die bezwaar hebben aangetekend tegen aanleg van een zonnepark op 20 hectare landbouwgrond.
Beste inwoners van de gemeente Renkum,
Op de site van de gemeente Renkum staat ‘dat Renkum een stem geeft aan inwoners en dat inwoners meer betrokken kunnen en moeten worden bij lokale ontwikkelingen (zeker op dorpsniveau)’. Wij inwoners van de gemeente Renkum onderschrijven deze boodschap.
Een voorbeeld van een lokale ontwikkeling waar inwoners bij betrokken hadden moeten worden, is de beslissing van de gemeente om 20 hectare landbouwgrond in te zaaien met zonnepanelen. Het gaat daarbij om de Doorwerthse Zonnehoeve/ Zonneveld Heelsum (gelegen tussen Heelsum en Doorwerth) grenzend aan de Doorwerthse heide (een uiterst kwetsbaar natuurgebied).
Maar inwoners zijn er niet bij betrokken. De gemeente heeft eind maart 2024 het plan Doorwerthse Zonnehoeve/ Zonneveld Heelsum van initiatiefnemers Novar en ValleiEnergie voor realisatie van een zonnepark geselecteerd, terwijl er al vanaf 1 januari 2024 een landelijk verbod geldt voor zonneparken op landbouwgronden.
Er is veel verzet tegen het zonnepark.
- Er is een petitie tegen het zonnepark uitgezet door www.burgersrenkumaanzet.nl die 1303 x is ondertekend: burgersrenkumaanzet.nl/zonneveld-heelsum
Lees op de site van burgersrenkumaanzet.nl meer over dit onderwerp, maar ook over andere onderwerpen die voor burgers van belang zijn. Voor de verkiezingen zal op die site ook een stemwijzer staan waarop te zien is waar welke partij de afgelopen jaren voor of tegen gestemd heeft. - Tegen de beoogde vergunningverlening van de gemeente voor het zonnepark hebben 71 inwoners een zienswijze ingediend. De gemeente heeft de vergunning niettemin verleend.
- Tientallen inwoners hebben een bezwaarschrift tegen de vergunningverlening ingediend. Hoewel de gemeente zegt dat zij het heel belangrijk vindt dat inwoners betrokken worden bij lokale ontwikkelingen, heeft zij de bezwaren van de inwoners niet ontvankelijk verklaard. Dat wil zeggen dat de bezwaren die deze inwoners gemaakt hebben niet inhoudelijk door de hoorcommissie beoordeeld worden. De reden die de gemeente daarvoor opgeeft is dat de bezwaarmakers op een dusdanige afstand van het zonnepanelenveld wonen dat zij daar geen last van zouden ondervinden.
Dat valt nog maar te bezien, want: - er is een niet te verwaarlozen kans dat er bij brand- of hagelschade splinters tot kilometers ver vanaf de brandhaard zich verspreiden,
- zonneparken produceren laagfrequent geluid en infrasoon geluid
- de energievoorziening is onzeker en veroorzaakt wiebelstroom
Ten onrechte zijn inwoners door de gemeente – die zegt dat zij inwoners graag een stem geeft – als niet belanghebbend aangemerkt. Behalve hiervoor genoemde argumenten hebben inwoners er ook belang bij dat zij erop kunnen vertrouwen dat wettelijke voorschriften, zoals het landelijk verbod van een zonnepark op landbouwgrond, worden nageleefd.
In de bezwaarprocedure heeft op 2 februari 2026 een hoorzitting plaatsgevonden, waarop namens bezwaarmakers de volgende toelichting is gegeven:
Leden van de hoorcommissie,
Wij spreken namens alle burgers-bezwaarmakers en bundelen onze spreektijd.
I. Niet-ontvankelijkheid
Als het aan het college van B&W (waarin D66 GL PvdA en GB vertegenwoordigd zijn) ligt, moeten onze bezwaarschriften niet- ontvankelijk worden verklaard. Dat staat in de reactie op ons bezwaar, die de Omgevingsdienst Groene Metropool heeft ingediend namens B&W. Dat zou betekenen dat onze bezwaren niet inhoudelijk behandeld zouden worden. De reden die zij daarvoor opgeeft is dat wij geen gevolgen van betekenis te verduren zouden hebben van het industriële zonnepark, hierna aan te duiden met industriepark.
Deze zienswijze van de gemeente valt ons tegen, zeker als je bedenkt dat een petitie tegen het zonnepark/industriepark maar liefst door 1302 inwoners is getekend. Daaruit blijkt alleen al dat het park geen draagvlak heeft onder de Renkumse bevolking.
Wij zouden denken dat B&W burgerparticipatie op prijs zou stellen en dat elke stem zou gelden. Waar legt B&W de meetlat? Hoe groot is de cirkel die zij trekt om het zonnepark heen van omwonenden die wat haar betreft mee mogen praten. Wij zijn van mening dat de straal van belanghebbenden niet ophoudt bij 50-100-250-500 meter etc. Waarom niet? Omdat het beoogde industriepark niet alleen gevolgen heeft voor de directe omgeving van een aantal meters. Dat strekt veel verder.
Er is gemeenschapsgeld mee gemoeid, dat door ons allen wordt opgebracht. Dat alleen al maakt dat alle inwoners mee mogen spreken. Wie betaalt bijvoorbeeld het kabel tracé dat aangelegd wordt, de straatwerkzaamheden die uitgevoerd worden, de ambtenaren die bij de vergunningprocedures en de informatieavonden betrokken zijn, de Omgevingsdienst die een reactie van maar liefst 9 pagina’s schrijft?
Wie? De inwoners van deze gemeente door middel van OZB stijgingen die de hoogste van het land zijn.
Wie zijn er gedupeerd als er schade ontstaat door uitslaande brand of een fikse hagelbui? Het is niet denkbeeldig dat zoiets gebeurd. Sla er de krant maar over open. Komt vaak en steeds vaker voor. Bij brand of een hagelbui kunnen zonnepanelen scherpe splinters (glas en folie) tot wel 10 kilometer ver verspreiden via rook en wind. Deze lichte deeltjes vormen een risico voor mens, dier en milieu, en komen vaak op grote afstand van de brandhaard terecht.
II. Dure consultants
Waar moeten de burgers het in deze procedure tegen opnemen? Tegen dure consultants die ingeschakeld zijn door initiatiefnemer Novar. Wie betaalt, bepaalt.
En dat blijkt ook als we naar de rapporten kijken van de consultants Van Waardenburg Ecology en Pondera/ Haskoning. Kanttekeningen daarbij zijn dat:
- Van Waardenburg Ecology structureel samenwerkt met Novar in het kader van zonneparken en dat zij een veelgevraagde partner is voor ecologisch onderzoek binnen de Nederlandse energietransitie, waarbij ze zowel voor overheden als private ontwikkelaars van zonne- en windenergie werkt,
- Pondera/Haskoning aanzienlijke belangen hebben in wind- en zonne-energie, wat heel gemakkelijk leidt tot belangenverstrengelingen, zie bijvoorbeeld:
Adviseur geeft opdracht terug na vermeende belangenverstrengelingen
De uitkomsten van de rapporten van deze consultants laten zich raden, namelijk:
- Volgens Van Waardenburg heeft de das geen last van de aanleg van het park omdat de werkzaamheden overdag plaatsvinden en de das in de avond actief is. Verder zegt Van Waardenburg dat het gebied kort gemaaid zal worden tijdens de aanlegfase, zodat het niet interessant is voor zoogdieren, amfibieën, reptielen en broedvogels. Daarnaast zou het plangebied zoals het nu is niet geschikt zijn voor reptielen en wordt het leefgebied voor reptielen juist dankzij de komst van het industriepark uitgebreid en maakt het verder niets uit dat het gebied naast een Natura 2000 gebied ligt want vogels maken er geen gebruik van en er zal ook nog een vogelcheck plaatsvinden.
- Volgens Pondera vindt de aanleg van het industriepark niet plaats in een gevoelig gebied, zijn de effecten van de realisatie van het industriepark zeer beperkt en niet van dien aard dat er sprake is van significante nadelige milieugevolgen.
Laten we gewoon eens met ons gezonde verstand, dus zonder inschakeling van peperdure consultants, kijken naar een voorbeeld van een industriepark met zonnepanelen en agri- pv panelen. Dan weten we ongeveer wat ons te wachten staat. Breiden we daarmee het leefgebied van alle beschermde diersoorten uit? Is het een aanwinst voor de natuur? Is het zoals B&W stelt in haar besluit tot verlening van de vergunning van dit park dat juist met de aanleg van het zonneveld natuur wordt aangelegd in het gebied?
Wij denken dat eenieder die gezegend is met gezond verstand in één oogopslag wel kan zien dat dit je reinste kolder is. Daar hoeven we geen dure deskundigen voor in te schakelen.
II. Handhaving bezwaren
Wij handhaven alle in onze bezwaarschriften genoemde bezwaren. Die moeten hier als herhaald en ingelast worden beschouwd. Er is niks natuurlijks aan een industriepark. Het is ook gevaarlijk. Het klimaat verandert er ook lokaal door. De biodiversitieit gaat met sprongen achteruit. De bodem wordt voor generaties vervuild. De ‘groene’ energie die het zou moeten opleveren is over het hele traject van de zogenaamde groene energie niet groen, niet bij winning van de zeldzame metalen die nodig zijn voor de zonnepanelen waarbij radioactieve straling vrijkomt, niet bij ingebruikneming, niet bij recycling want niet te recyclen. Slecht nieuws dus voor het milieu, de natuur, de mens, het klimaat en ook voor de democratie omdat 1302 handtekeningen tegen het industriepark van tafel geveegd zijn en voor D66 GL PvdA GB en VVD geen aanleiding vormden om een referendum uit te schrijven.
III. Losse vraagpunten
Voor zover ons bekend is er nog geen overeenkomst met Parenco gesloten. Waarom dan al die heisa als nog niet eens bekend is of Parenco wel akkoord gaat.
Waarom heeft de grondeigenaar niet gekozen voor natuurinclusieve landbouw? Levert de aanleg van een industriepark meer op?
Alle locaties die in de opwekgebieden zijn bepaald, liggen bij Natura 2000 gronden. Dat zou voor de gemeente juist aanleiding moeten zijn naar alternatieven volgens de zonneladder te kijken, waaronder het leggen van zonnepanelen op daken van overheidsgebouwen. De mogelijkheden zijn nog helemaal niet uitgeput en verder dient er natuurlijk ook naar andere vormen van energie gekeken te worden, waaronder vrije energie. De duurzaamheidsambtenaar heeft jaren geleden van inwoners een boekje gekregen: Energie in overvloed, introductie in vrije energie. Is dat boekje inmiddels uit?
Waarom moet onze gemeente zo nodig voorop lopen in de zichzelf opgelegde energietransitie, waarbij zij zich blind staart op zonneparken en er steeds meer geluiden komen over de schadelijke effecten daarvan?
IV. Het springende punt = het participatietraject
Wat de gemeente wil, kan niet. Waarom niet? Omdat het overgangsrecht niet van toepassing is. Het overgangsrecht staat beschreven in artikel 9.7 van de provinciale verordening Gelderland. Daarin staat dat artikel 5.90 niet van toepassing is op een project voor de aanleg van een zonnepark waarvan het participatietraject op 19 december 2023 al in een vergevorderd stadium was.
Wat staat er in artikel 5.90? Daarin staat bij de keuze van locaties voor zonne-energie een voorkeursvolgorde in acht moet worden genomen, eerst op daken en gevels, dan op terreinen en objecten binnen bebouwd gebeid, dan op terreinen en objecten in het landelijk gebied en dan op landbouw-en natuurgronden met de bepaling dat een zonnepark in beginsel niet is toegestaan op landbouwgrond tenzij het wordt gecombineerd met een substantiële agrarische functie en voor de duidelijkheid daarvan is bij dit plan écht geen sprake.
Het is jammer maar helaas voor de gemeente. Het overgangsrecht is niet van toepassing, omdat er per peildatum van 19 december 2023 in de verste verte geen sprake was van een participatietraject dat al in een vergevorderd stadium verkeerde.
B& W wringt zich als we haar reactie op onze bezwaren lezen in allerlei bochten om onder de peildatum van 19 december 2023 uit te komen.
Ten onrechte wordt de indruk gewekt dat er al sprake was van een participatietraject bij de ondertekening van de omgevingsvisie. Er is geen burger in de gemeente te bekennen die kennis draagt van de omgevingsvisie. De burger is bij de totstandkoming daarvan niet betrokken.
Ook beperkt een participatietraject zich uiteraard niet tot een aantal grondeigenaren met wie wellicht op voorhand oriënterende, geheime besprekingen zijn gevoerd en aan wie naar alle waarschijnlijkheid voordelen in het vooruitzicht zijn gesteld.
Het gaat om de vraag of het project van Novar en ValleiEnergie per 19-12-2023 in een vergevorderd participatietraject verkeerde. Nee dus, want op 19-12-2023 was het project nog niet eens ingediend, laat staan dat er al sprake was van een vergevorderd participatietraject.
Voor de duidelijkheid highlighten we de definitie van een participatietraject nog maar even. Als volgt:
Een participatietraject is een gestructureerd proces waarin inwoners, bedrijven of andere belanghebbenden worden betrokken bij de besluitvorming over een ruimtelijk project of beleid. Het doel is om plannen te verbeteren, breder draagvlak te creëren en juridische conflicten te voorkomen door vroegtijdig feedback op te vangen.
Er moet dus sprake zijn van serieuze participatie, niet in achterkamers maar in alle openheid met alle inwoners, bedrijven of andere belanghebbenden.
Laten we de data op een rij zetten:
Op 7 november 2023 heeft de gemeente de Selectieleidraad zonnevelden vastgesteld. Op 7 december 2023 is de openbare uitnodiging om initiatiefplannen in te dienen gepubliceerd.
Op 25 maart 2024 schrijft de gemeente aan de raad dat het ruimtelijk proces nu pas van start gaat. In diezelfde brief staat dat initiatiefnemers Novar en ValleiEnergie vanaf dat moment verdergaan met het participatieproces binnen de gemeentelijke kaders.
Hoe kan je, vragen wij ons af, op basis van deze data met droge ogen beweren dat het participatietraject voor het initiatief van Novar en ValleiEnergie per 19 december 2023 al in een vergevorderd stadium verkeerde. Burgers hebben recht op een betrouwbare overheid. Beweren dat er op 19 december 2023 al sprake was van een vergevorderd participatietraject of je als gemeente in allerlei bochten wringen om onder die peildatum uit te komen, is niet betrouwbaar.
In het participatieverslag dat Novar en ValleiEnergie hebben opgemaakt en als bijlage bij het besluit voor vergunningsverlening is gevoegd, valt het volgende te lezen.
Op 1 december 2023 hebben Novar en ValleiEnergie 10 huishoudens een schriftelijke uitnodiging over het zonnepark gestuurd. Hoe dat zo, had zij voorkennis dat zij uiteindelijk uitverkoren zou worden bij de uitvraag op 7 december 2023?
Op 14 mei 2024 heeft er in Doorwerth een bewonersavond voor de direct omwonenden over de plannen voor zonnepark De Zonnehoeve plaatsgevonden. Ook kwam daarin de omwonendenregeling ter sprake? Wij burgers willen graag weten wat die regeling in hield?
Op 28 augustus 2024 organiseerden ValleiEnergie en Novar een openbare informatieavond over het plan voor Zonneveld Doorwerthse Zonnehoeve. Volgens ValleiEnergie en Novar laten de resultaten van die avond via post its die op whiteboards gehangen konden worden zien dat de meerderheid positief stond tegenover thema’s als schone energie, natuurherstel en lokale opbrengstverdeling. Wij burgers die op die avond ook aanwezig waren, herinneren ons de uitgesproken negatieve teneur over het industriepark die overheerste waarbij mensen boos wegliepen en ook geen zin hadden om stickertjes te plakken.
Op 20 februari 2025 organiseerde de Gemeente Renkum een Omgevingstafel.
Op 7 april 2025 hebben Novar en ValleiEnergie een avond georganiseerd voor de direct omwonenden en direct aangelegen organisaties en bedrijven.
Kortom, er was geen in de verste verte geen sprake van een vergevorderd participatietraject per 19-12-2023!
Als daar wel van uitgegaan zou moeten worden, is de vraag waarom Novar en ValleiEnergie verslag uitbrengen van participatie dat start per 14 mei 2024.
Ook is dan onbegrijpelijk waarom wethouder Maouche (Groenlinks) het nodig vond om in De Gelderlander op 27 maart 2024 te verkondigen dat Renkum ondanks een stop op zonnevelden het plan toch doorzet.
Als het van de landelijke overheid niet mag, zelfs een landelijk verbod is afgekondigd, is het voor de burger heel vreemd dat een lokale overheid daar geen boodschap aan heeft. Dat geeft geen pas. Dat is een verkeerd signaal naar de burger, hoeft de burger zich dan ook niets meer van de gemeente, provincie of Rijk gelegen laten liggen (?).
V. Laatste opmerkingen
Namens B&W wordt geschreven dat op 28 mei 2025 de gemeente over de kaderstelling heeft besloten en dat voor dit plan participatie heeft plaatsgevonden. De kaderstelling veronderstelde dat het participatieproces op juiste wijze heeft plaatsgevonden en dat is dus niet het geval. Dat betekent dat de kaderstelling op grond van de eis van een betrouwbare overheid van geen waarde meer kan zijn.
Conclusie: Het industriepark kan de toets der kritiek niet doorstaan.
Er was per 19-12-2023 geen sprake van een vergevorderd participatietraject. Verder is een industriepark niet groen maar donkergrijs. Wij verzoeken u onze bezwaarschriften te honoreren.
